Uluslararası gökbilim ağları, derin uzayın en ekstrem yapılarından biri olan XTE J1946+274 kodlu Be/X-ışını ikili pulsar sisteminde şiddetli bir parlama tespit etti. 17 Haziran 2026 sabahı The Astronomer's Telegram üzerinden acil koduyla duyurulan bu kozmik gelişme, dünya genelindeki çok sayıda gözlemevini ve uzay teleskobunu harekete geçirdi.
Kozmik Alarm Sistemi Tetiklendi
Japonya Havacılık ve Uzay Tarama Ajansı (JAXA) ile RIKEN gibi prestijli kurumlardan bilim insanlarının yer aldığı uluslararası bir ekip, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda bulunan MAXI/GSC cihazının otomatik uyarı sistemi sayesinde patlamayı anında yakaladı. 16 Haziran 2026'da tetiklenen sistem, kaynağın olağanüstü bir X-ışını akısı yaymaya başladığını doğruladı.
Yapılan ilk analizlerde, yayılan X-ışını enerjisinin 45 mCrab seviyesine ulaştığı görüldü. NASA'nın Fermi/GBM uydusu tarafından yapılan ek gözlemler de bu devasa parlamanın 10 Haziran'dan itibaren sinyallerini vermeye başladığını ortaya koydu.
2024 Patlamasını Gölgede Bıraktı
XTE J1946+274 sistemi, biri ölü bir yıldız kalıntısı olan ultra yoğun bir nötron yıldızı (pulsar), diğeri ise hızla dönen dev bir yıldızdan oluşuyor. Nötron yıldızı, yörünge dönüşü sırasında eş yıldızından muazzam miktarda madde emiyor ve bu durum belirli dönemlerde şiddetli patlamalara yol açıyor.
Söz konusu sistem en son 2024 yılında hareketlenmiş ve küresel çapta yoğun şekilde incelenmişti. Ancak bilim insanları, 16 Haziran'da başlayan bu yeni patlamanın, 2024'teki bir önceki zirve noktasından 1,3 kat daha güçlü olduğunu bildirdi.
Büyük Teleskoplar Rotayı Çeviriyor
Astronomlar, bu hareketliliğin sistemin geçmişte (özellikle 2010 yılında) sergilediği ardışık büyük patlama serilerinden birinin başlangıcı olabileceğinden şüpheleniyor. Sürecin gizemini çözebilmek adına, dünya genelindeki tüm optik, radyo ve X-ışını teleskoplarına sistemin acilen takibe alınması yönünde çağrıda bulunuldu. Önümüzdeki günlerde derin uzaydan gelecek yeni veriler, bu ekstrem sistemin iç yapısına dair kritik bilgiler sunabilir.
