Evrende, boyutları Dünyamız ile Neptün arasında kalan ve bilim dünyasında alt-Neptün olarak adlandırılan milyarlarca gezegen bulunuyor. Bu gezegenlerin dış katmanları ve havaları o kadar büyük bir çeşitlilik gösteriyor ki, bilim insanları uzun zamandır hangisinin ne tür gazlara sahip olduğunu anlamakta zorlanıyordu. Saygın astronomi arşivlerinde taze yayınlanan yeni bir bilimsel çalışma, bu karmaşaya çok net ve dürüst bir açıklama getirdi. İsviçre'deki ETH Zürich ve Amerika'daki UCLA üniversitelerinden araştırmacılar, bu uzak dünyaların atmosfer şifrelerini çözmeyi başardı.
Her Şey Gezegenin Doğduğu İlk Malzemeye Bağlı
Araştırmanın arkasında, dünyanın en güçlü uzay teleskobu olan James Webb’in uzaydan topladığı gerçek ve somut veriler yer alıyor. Teleskobun bu uzak gezegenlerin havasında yoğun miktarda metan ve karbondioksit gazı tespit etmesi üzerine bilim insanları gelişmiş bilgisayar modelleri kurdu. Yapılan detaylı analizler, bir gezegenin atmosferinde hangi gazın baskın olacağını, o gezegenin milyarlarca yıl önce bebeklik aşamasındayken topladığı malzemelerin belirlediğini gösterdi.
Uzmanlar, gezegenlerin oluşum süreçlerini üç ana madde üzerinden simüle etti: Kayaçlar, donmuş su kütleleri ve uzay boşluğundaki karbon zengini kurum veya is bulutları. Çıkan sonuçlar oldukça çarpıcı ve net oldu. Eğer bir gezegen, ilk oluştuğu bölgede sudan fakir malzemelerle bir araya geldiyse, atmosferinde karbon içeren gazlar neredeyse hiç barınamıyor. Bu tür dünyalarda metan ve karbondioksit oranları dibe vuruyor.
Su Zengini Dünyalarda Metan Patlaması Yaşanıyor
Buna karşılık, oluşum aşamasında bol miktarda su buzuyla beslenen gezegenler tamamen farklı bir kimyasal kimliğe bürünüyor. Bilgisayar modelleri, su yönünden zengin olan bu yapıların doğal olarak yoğun miktarda metan ve karbondioksit içeren kalın atmosferler geliştirdiğini kanıtladı. Eğer bu suyun içine uzaydaki karbon zengini kurum maddeleri de karışırsa, gezegenin atmosferi tamamen metan gazının kontrolüne geçiyor.
Bu atmosferik gazların varlığı doğrudan bir canlı yaşamına işaret etmiyor. Bilim insanları tamamen dürüst bir yaklaşımla, bu gazların tamamen doğal ve kimyasal reaksiyonlar sonucunda, gezegenin iç katmanları ile dış havası arasındaki dengeyle oluştuğunu vurguluyor. Bu büyük keşif, teleskopların gelecekte inceleyeceği uzak dünyaların sadece dış havasına bakarak, yerin kilometrelerce altındaki iç yapısında kaya mı yoksa devasa su kütleleri mi olduğunu tahmin etmemize imkan tanıyacak.
