58 Günde Bir Tam Tur Atıyor
Uluslararası bir araştırma ekibi, NGTS-39 b adı verilen yeni bir ötegezegen keşfetti. Gezegen, Güneş'e oldukça benzeyen F tipi bir yıldızın etrafında yaklaşık 58,2 günde tam bir yörünge tamamlıyor. İlk olarak NASA'nın TESS Uzay Teleskobu tarafından tek geçişli bir olay olarak fark edilen sistem, daha sonra NGTS gözlemleri ile birlikte HARPS ve CORALIE tayfölçerlerinden elde edilen verilerle doğrulandı.
NGTS-39 b, astronomların "ılık Jüpiter (Warm Jupiter)" olarak adlandırdığı nadir gezegen sınıfında yer alıyor. Bu sınıftaki gezegenler, yıldızlarına çok yakın dönen sıcak Jüpiterler ile Güneş Sistemi'ndeki Jüpiter gibi daha soğuk gaz devleri arasında bulunuyor.
Jüpiter'den Daha Yoğun Bir Gaz Devi
Araştırmaya göre NGTS-39 b'nin yarıçapı yaklaşık 1,09 Jüpiter, kütlesi ise 1,47 Jüpiter kütlesi olarak hesaplandı. Ortalama yoğunluğu ise yaklaşık 1,41 g/cm³ seviyesinde bulunuyor.
Bilim insanları bu değerin, gezegenin büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluştuğunu ancak iç yapısında Jüpiter'e kıyasla daha fazla ağır element bulunabileceğine işaret ettiğini belirtiyor.
Eliptik Yörüngesi Sıcaklığını Sürekli Değiştiriyor
NGTS-39 b'nin en dikkat çekici özelliklerinden biri oldukça eliptik yörüngesi.
Gezegen yıldızına yaklaştığında denge sıcaklığı yaklaşık 662 Kelvin seviyesine kadar çıkarken, en uzak noktasında bu değer yaklaşık 441 Kelvin seviyesine kadar düşüyor. Ortalama denge sıcaklığı ise yaklaşık 519 Kelvin olarak hesaplanıyor.
Bu büyük sıcaklık değişimi, gezegen atmosferinde meydana gelen kimyasal süreçlerin incelenmesi açısından önemli bir doğal laboratuvar oluşturuyor.
Atmosfer Araştırmaları İçin Önemli Bir Hedef
Araştırmacılar, NGTS-39 b'nin atmosferinin gelecekte yapılacak ayrıntılı spektroskopik gözlemler için oldukça uygun olduğunu belirtiyor.
Gezegenin sıcaklığı, atmosfer kimyasında azot (N₂), amonyak (NH₃), karbon monoksit (CO) ve metan (CH₄) gibi moleküller arasındaki geçişlerin incelenebileceği kritik sıcaklık aralığında bulunuyor.
Bu nedenle NGTS-39 b, gaz devi gezegen atmosferlerinin nasıl evrimleştiğini anlamaya yardımcı olabilecek önemli gözlem hedeflerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Sistemde Başka Bir Gizem Daha Var
Araştırma yalnızca yeni gezegeni ortaya çıkarmadı.
Yıldızın radyal hız ölçümlerinde uzun süreli bir değişim tespit eden ekip, sistemde henüz doğrudan gözlenemeyen ikinci bir büyük gök cisminin bulunabileceğini düşünüyor.
Bu cismin büyük bir gezegen ya da kahverengi cüce olabileceği belirtilirken, kesin sonuca ulaşabilmek için uzun yıllar boyunca ek gözlemler yapılması gerekiyor.
Uzun Dönemli Gaz Devleri Neden Önemli?
Bugüne kadar keşfedilen ötegezegenlerin büyük bölümü yıldızlarına çok yakın yörüngelerde bulunuyor. Çünkü bu gezegenleri tespit etmek çok daha kolay.
NGTS-39 b gibi yaklaşık iki aylık yörünge periyoduna sahip gaz devleri ise oldukça nadir keşfediliyor. Bu nedenle araştırmacılar, bu sistemlerin gezegen oluşumu ve göç modellerini test etmek için önemli fırsatlar sunduğunu vurguluyor. Ayrıca gelecekte yapılacak atmosfer gözlemleri, gaz devlerinin zaman içinde nasıl evrimleştiğine ilişkin yeni bilgiler sağlayabilir.
